ILMIY JURNAL

SURXONDARYO: ILM VA TAFAKKUR

Ilmiy maqolalar va tadqiqotlar jurnali

260
Maqola
449
Muallif
1422
Ko'rishlar
3
Til
Open Access

БУХОРО АМИРЛИГИ ДАВРИДА ШИМОЛИЙ СУРХОН ВОҲАСИ: ТАРИХ ВА ТАҲЛИЛ (XVIII – XX АСР БИРИНЧИ ЧОРАГИ)

Турсунов Сайпулло Нарзуллаевич Термиз давлат университети Жаҳон тарихи кафедраси профессори, тарих фанлари доктори
Nashr qilingan sana 2025-yil, 3-son
Sahifalar 7-16
Ko'rishlar 8
PDF Yuklab olish
Abstrakt

Ушбу мақола Бухоро Амирлиги даврида, хусусан, ХVIII аср охири – ХХ аср бошларида Шимолий Сурхон воҳасининг сиёсий, маъмурий ва ижтимоий тарихини ёритишга қаратилган. Унда Бухоро амирлиги ҳукмдорларининг марказлашган давлатни барпо этиш йўлидаги курашлари, хусусан, Манғитлар сулоласининг илк вакили Муҳаммад Раҳимхон томонидан Ҳисор, Денов ва бошқа бекликларда содир этилган қонли юришлар ва қўзғолонлар батафсил таҳлил қилинган. Шунингдек, Амир Музаффар давридаги исёнлар, хусусан, Абдулкаримбий додхоҳ ва Катта тўра (Абдулмалик) бошчилигидаги ҳаракатлар, уларнинг сабаблари, кечиши ва оқибатлари ҳақида қимматли маълумотлар келтирилган. Мақолада амирликнинг маъмурий бўлиниш тизими – бекликлар ва амлокдорликлар, уларнинг ўзгарувчан табиати ҳамда ҳудудий бошқарув тизими, судлов ва маъмурий амалдорлар фаолияти чуқур ўрганилган. Тадқиқотда Н.А. Маев, Д.Н. Логофет, Г. Бонвалот каби сайёҳ ва олимларнинг маълумотлари ҳамда архив ҳужжатларига асосланилган. Ушбу таҳлил Шимолий Сурхон воҳасининг ушбу даврдаги мураккаб сиёсий жараёнлари ва маҳаллий аҳоли ҳаётининг ўзига хос жиҳатларини очиб беради.

Kalit so'zlar
Бухоро амирлиги манғитлар Шимолий Сурхон воҳаси Ҳисор беклиги Денов қўзғолони Абдулкаримбий додхоҳ маъмурий бошқарув Калла минораси Муҳаммад Раҳимхон.
Maqola PDF

Maqolaning to'liq PDF nusxasi

Maqolani o'qish uchun PDF faylni oching yoki yuklab oling.

Foydalanilgan adabiyotlar
  1. Муҳаммад Али Балжувоний. Тарихи Нофеий. — Тошкент, 2001. — Б. 21–22.
  2. Муҳаммад Вафо Карминаги. Туҳфат ал-хоний. — Б. 196.
  3. Бартольд В. В. Термез // Сочинения. Т. III. — С. 507.
  4. Батраков В. С. Особенности развития сельского хозяйства Бухарского ханства с половины XVIII до 70-х гг. XIX века // Труды Ташкентского государственного университета. Вып. 193. — Тошкент, 1962. — С. 155.
  5. Мирза Абдалазим Сами. Тарих-и салатин-и мангитийа. — Москва, 1962. — С. 46, 81, 109, 111.
  6. Айний Садриддин. Асарлар. 4-жилд. — Тошкент, 1964. — Б. 95.
  7. Айний Садриддин. Таърихи амирони манғит. — Бухоро–Тошкент, 1923. — Б. 59.
  8. Ўзбекистон ССР тарихи. 1-жилд. — Тошкент: Ўзбекистон, 1970. — Б. 664–665.
  9. Хамраев М. Очерки истории Хисарского бекства конца XIX — начала XX вв. — Сталинабад, 1959. — С. 24.
  10. Материалы для статистики Туркестанского края. — С. 130, 155, 165, 175–177, 184–186, 306, 308–310.
  11. Bonvalot G. Through the Heart of Asia. Over the Pamir to India. Vol. II. — London, 1889. — P. 220.
  12. Сафаров Ш., Умаров И. Айрим топонимлар тарихи. — Қарши: Насаф, 2005. — Б. 25–26.
  13. Сын эмира Абдул-Малик, известный под именем Катта-Тюри // Туркестанские ведомости. — 1877. — № 14, 16, 18.
  14. Арандаренко Г. А. Досуги в Туркестане. — СПб., 1889. — С. 538.
  15. Мирза Салимбек. Тарих-и Салимий. — Тошкент, 2009. — С. 36, 40, 82–85.
  16. Семенов А. Покоритель и устроитель Туркестанского края ген.-адъютант К. П. фон-Кауфман. — Москва, 1910. — С. 28.
  17. Бартольд В. В. История культурной жизни Туркестана. — Москва, 1963. — С. 407.
  18. Яворский И. Л. Путешествие русского посольства по Афганистану и Бухарскому ханству в 1876–1879 гг. Т. 1. — СПб., 1882. — С. 370.
  19. Халфин Н. А. Английская колониальная политика на Среднем Востоке. — Ташкент, 1957. — С. 17.
  20. Заметки о гиссарских владениях // Туркестанский сборник. Т. 83. — С. 309–310.
  21. Искандаров Б. И. Восточная Бухара и Памир во второй половине XIX в. Ч. 1. — Душанбе, 1963. — С. 141.
  22. Холиқов З. Э. Термиз ва Чағониён сўнгги ўрта асрларда. Тарих фанлари номзоди диссертацияси. — Самарқанд, 2001. — Б. 95–96.
  23. Отчет о поездке в пределы Центральной и Восточной Бухары в 1886 году капитана Генерального штаба Покотило. — Ташкент, 1888. — С. 60–61.
  24. Покотило. — С. 60, 61, 77, 79.
  25. Логофет Д. Н. Бухарское ханство под русским протекторатом. Т. 1. — СПб., 1911. — С. 242–250, 246–247.
  26. Населенные пункты Бухарского эмирата (конец XIX — начало XX вв.). — Ташкент, 2001. — С. 10–14.
  27. ЎзМА. I-2-жамғарма, 1-рўйхат, 251-иш, 10-варақнинг орқа томони.
  28. ЎзМА. I-2-жамғарма, 27-рўйхат, 3-иш, 2-варақ.
  29. ЎзМА. I-126-жамғарма, 1-рўйхат, 62-иш, 1-варақ.
  30. ЎзМА. I-1-жамғарма, 34-рўйхат, 639-иш, 17-варақ; 3-жамғарма, 1-рўйхат, 74-иш, 82-варақ.

How to Cite

Турсунов Сайпулло Нарзуллаевич Термиз давлат университети Жаҳон тарихи кафедраси профессори, тарих фанлари доктори. (2025). БУХОРО АМИРЛИГИ ДАВРИДА ШИМОЛИЙ СУРХОН ВОҲАСИ: ТАРИХ ВА ТАҲЛИЛ (XVIII – XX АСР БИРИНЧИ ЧОРАГИ). Surxondaryo: Ilm va Tafakkur, 3, 7-16. https://doi.org/10.37547/surxon-2025-3-182
8 Ko'rishlar
2025 Nashr yili
7-16 Sahifalar
CC BY 4.0 Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi ostida nashr etilgan.