Open Access
БУХОРО АМИРЛИГИ ИЛМИЙ-МАДАНИЙ МУҲИТИНИНГ ТАШҚИ ТАЪСИРЛАР ОСТИДА РИВОЖЛАНИШИ
PDF Yuklab olish
Abstrakt
Бухоро амирлиги (1753-1920) Марказий Осиёнинг муҳим маданий ва илмий марказларидан бири сифатида ташқи дунё билан кенг кўламли алоқалар ўрнатган. Ушбу мақола амирликнинг илмий ва маданий ҳаётига Эрон, Ҳиндистон, Усмонийлар империяси, Россия ва бошқа минтақалардан бўлган таъсирлар таҳлил қилинади. Тадқиқот тарихий манбалар ва биографик маълумотларга таянган ҳолда ташқи таъсирлар ва маҳаллий анъаналар ўртасидаги ўзаро таъсир жараёнларини ёритади. Шу билан бирга, мазкур омилларнинг замонавий Ўзбекистон маданий мероси ва миллий ўзлиги шаклланишида тутган ўрни ҳам баҳоланади.
Kalit so'zlar
Бухоро
амирлиги
илмий
муҳит
маданий
таъсир
рус
дипломатик
миссиялари
Эрон
маданияти
мадраса
таълими
Қори
Раҳматуллоҳ
Возеҳ
Мирзо
Сирожиддин
маърифатпарварлик
шарқшунослик
таълим
ислоҳотлари.
Maqola PDF
Maqolaning to'liq PDF nusxasi
Maqolani o'qish uchun PDF faylni oching yoki yuklab oling.
Foydalanilgan adabiyotlar
- Жуманазар Абдусаттор. Бухоро таълим тизими тарихи. – Тошкент: Akademnashr, 2017. – 592 б.
- Бобожонова Ф. Бухоро амирлигида таълим тизими (XIX аср охири – XX асрнинг бошлари). – Тошкент: Адиб, 2014. – 128 б.
- Жамолова Д. Туркистон ва Шарқ мамлакатлари тараққийпарварларининг ўзаро алоқалари (XIX аср охири – XX асрнинг биринчи чораги). – Тошкент: Фан, 2023. – 240 б.
- Абу-н-Наср Абд ан-Насир ал-Курсави. Наставление людей на путь истины (ал-Иршад лил-ибад) / Перевод с арабского, введение и примечания Г. Идиятуллиной. – Казань: Татарское книжное издательство, 2005. – 304 с.
- Юзеев А. Н. Философская мысль татарского народа. – Казань, 2007. – С. 34–40. / https://tatkniga.ru/upload/oldbook/pdf/2210.pdf
- Ражабов К. Богословское наследие татарских улемов и их влияние на бухарских просветителей и джадидов (на примере Курсави и Марджани) // Материалы международной конференции «Болгарские чтения», 11–13 февраля 2018 года. – Болгар, 2018. – С. 30–35.
- Ўзбекистон тарихига оид манба ва тадқиқотлар (XIX–XX аср бошлари) / Масъул муҳаррир Д. Ҳ. Зияева. – Тошкент: Nurafshon business, 2022. – 456 б.
- Ражабов З. Маорифпарвар Аҳмади Дониш. – Душанбе: Ирфон, 1964.
- Аҳмад Дониш. Наводир ул-вақое / Форс-тожикчадан А. Ҳамроев ва А. Шокиров таржимаси. – Тошкент: Фан, 1964. – 415 б.
- Қосимов Б. Миллий уйғониш: жасорат, маърифат, фидойилик. – Тошкент: Маънавият, 2002. – 178 б.
- Аҳмад Дониш. Рисола ёхуд Манғитлар хонадони салтанатининг қисқача тарихи / Таржима, изоҳлар ва кириш сўзи муаллифи Қиёмиддин Йўлдошев. – Тошкент, 2014. – Б. 18–19.
- Гаспринский Исмоилбек (Гаспрали). Ҳаёт ва мамот масаласи. Танланган асарлар / Таржимон, тўпловчи ва нашрга тайёрловчилар Б. Қосимов, З. Абдурашидов. – Тошкент: Маънавият, 2006. – 320 б.
- Наимов Н. Бухоро жадидлари. – Тошкент: Фан, 2000. – 47 б.
- Мухаммаджонова Л. П., Алимова М. М. Бухорода жадидчилик ҳаракати тарихидан. – Бухоро: Дурдона, 2019. – 152 б.
- Муҳаммад Ҳакимхон Тўра. Мунтахаб ат-таворих (Хўқанд ва Бухоро тарихи, саёҳат ва хотиралар) / Форс-тожик тилидан таржима, муқаддима, изоҳлар ва кўрсаткичлар муаллифи Ш. Воҳидов. – Тошкент: Янги аср, 2010. – 716 б.
- Возеҳ, Қори Раҳматуллоҳ. Туҳфат-ул-аҳбоб / Матни интиқодӣ бо муқаддима ва тасҳеҳи Асғар Жонфидо. – Душанбе: Дониш, 1977. – 227 с.
- Хади-заде Расул. Источники к изучению таджикской литературы второй половины XIX века. – Сталинабад: Госиздат, 1956. – 140 с.
- Айни Садриддин. Намунаи адабиёти тожик / Аз хати форсӣ таҳия ва тасҳеҳи Мубашшори Акбарзод. – Душанбе: Адиб, 2010. – 438 с.
- Зайниддинов Ҳ. Сайёҳ Мирзо Сирожий // Гулистон. – 1988. – № 8. – Б. 17.
- Мирзо Сирожиддин Ҳаким. Туҳфаи аҳли Бухоро. – Душанбе: Адиб, 1992. – 272 с.
- Жамолова Д. Бухоро амирлигида жадидлар ва қадимчилар фаолияти (XIX аср охири – XX аср бошлари). – Тошкент: Muharrir nashriyoti, 2021. – 168 б.
- Ҳопкирк Питер. Катта ўйин: Икки империя тўқнашуви / Таржимон Ш. Нишонбоев. – Тошкент: NIHOL, 2022. – 744 б.
- Известия о возвращении Императорской российской миссии в 1820 году из Бухарии // Сибирский вестник. – 1821. – Ч. 15. – С. 52–54; Мейендорф Е. К. Путешествие из Оренбурга в Бухару / Предисл. Н. А. Халфина. – М.: Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1975.
- Записки о Бухарском ханстве: отчеты П. И. Демезона и И. В. Виткевича / Ответственный редактор Н. А. Халфин. – М., 1983.
- «Записка, составленная по рассказам Оренбургского линейного батальона № 10 прапорщика Виткевича относительно пути его в Бухару и обратно» / Записки о Бухарском ханстве: отчеты П. И. Демезона и И. В. Виткевича / Ответственный редактор Н. А. Халфин. – М., 1983.
- Ханыков Н. В. Описание Бухарского ханства. – Санкт-Петербург, 1843. – 308 с.
- Серебренников А. Г. Туркестанский край / Сборник материалов для истории его завоевания. Т. II, III, IV. – Т., 1912; бу ҳақда қаранг: Қодирова Л. Б. А. Г. Серебренников тўпламида Туркистон тарихи масалалари (1839–1876 йиллар). 07.00.08 – Тарихшунослик, манбашунослик ва тарихий тадқиқот усуллари. Тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси автореферати. – Тошкент, 2021. – 54 б.
- Сухарева О. К. К истории городов Бухарского ханства. – Ташкент: Изд-во Академии наук УзССР, 1958. – 145 с.
- Ремпель Л. И. Далекое и близкое. Страницы жизни, быта, строительного дела, ремесла и искусства Старой Бухары: Бухарские записи. – Ташкент: Литературы и искусства, 1981. – 301 с.
- Скайлер Ю. Туркистон: Россия Туркистони, Қўқон, Бухоро ва Ғулжага саёҳат қайдлари / Кириш, инглиз тилидан қисқартирилган таржима, изоҳлар ва кўрсаткичлар муаллифи З. А. Саидбобоев. – Тошкент: Ўзбекистон, 2019. – 336 б.
How to Cite
Янгибоева Дилноза Ўктамовна, Термиз давлат университети Ўзбекистон тарихи ва манбашунослик кафедраси доценти, тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD). (2025). БУХОРО АМИРЛИГИ ИЛМИЙ-МАДАНИЙ МУҲИТИНИНГ ТАШҚИ ТАЪСИРЛАР ОСТИДА РИВОЖЛАНИШИ.
Surxondaryo: Ilm va Tafakkur, 4, 76-86.
https://doi.org/10.37547/surxon-2025-4-163
8
Ko'rishlar
2025
Nashr yili
76-86
Sahifalar
CC BY 4.0
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International litsenziyasi ostida nashr etilgan.